De tabaksgemeente, de cultuurdonatie en de gewiste mailbox

Door 12 oktober 2019 oktober 16th, 2019 Featured, Tabak

Bij zijn vertrek uit het stadje Zevenaar doneerde tabaksfabrikant British American Tobacco (BAT) vier ton om een Stichting Cultuur BAT op te zetten. Intussen kocht de gemeente bedrijfspanden van BAT en kreeg ze een deel van diens befaamde Peter Stuyvesant-kunstcollectie. De burgemeester lobbyde en regelde veel buiten de raad om. Toen De Onderzoeksredactie met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) nadere inlichtingen bleef vragen, wiste de gemeente zijn mailbox.

Door: Maurice Geluk & Krijn Schramade 

De gemeente Zevenaar deed dit op 16 oktober 2018, twee maanden nádat wij bij de Rechtbank Gelderland beroep hadden aangetekend tegen de wijze waarop de gemeente ons WOB-verzoek behandelde. Eerder had een gemeentelijke bezwaarcommissie de gemeente al geadviseerd om door te zoeken naar de emails van de burgemeester. In haar vonnis van 8 augustus 2019 noemt de Rechtbank Gelderland de gang van zaken ‘onzorgvuldig’.

Ons onderzoek richtte zich op de rol van de gemeente en BAT bij de oprichting van de Stichting Cultuur BAT. In 2008 heeft het bedrijf 400 duizend euro neergelegd voor het opzetten van die stichting, die de naam van het bedrijf voort laat leven. Dit kan in het kader van de Tabakswet (2003) worden gezien als een verboden vorm van sponsoring.

De afspraken tussen de gemeente en BAT over die stichting blijven schimmig. Juist informatie uit de meest cruciale periode, en met name het e-mailverkeer tussen de burgemeester en de fabrikant, ontbrak in de documentatie die wij verkregen met een beroep op de Wob. Toen de gemeente zich moest verantwoorden voor de rechter, vernietigde ze de mailbox. Tijdens de rechtszitting bleef de reden onduidelijk.

Advocaat Van der Sluis stelt dat de rechtbank kennelijk genoegen heeft genomen met de bewering van Zevenaar dat de documenten niet meer aanwezig zijn. Volgens Van der Sluis gaat er een gevaarlijk precedent vanuit wanneer overheden ten overstaan van de rechter simpelweg kunnen stellen dat iets is verdwenen. ‘Dat ze daarmee wegkomen, is de doodsteek voor de Wet openbaarheid van bestuur.’

De Onderzoeksredactie vindt dat niet goed is nagegaan of de gewiste bestanden alsnog kunnen worden teruggehaald. Daarvoor zijn in principe technische mogelijkheden. Daarom is zij in hoger beroep gegaan bij de Raad van State, de hoogste bestuursrechter in Nederland. Het is nog niet bekend wanneer dit hoger beroep dient.

Ons complete verhaal ‘De tabaksgemeente, de cultuurdonatie en de gewiste mailbox’ verschijnt op zaterdag 12 oktober bij Follow the Money en op dezelfde dag spreekt Argos Radio met ons over het onderzoek.

Voor nadere vragen:

De Onderzoeksredactie

Krijn Schramade / schramade@onderzoeksredactie.nl / +31 6 39 78 03 74

Maurice Geluk / mail@meneergeluk.nl / +31 6 45 64 03 25

Marcel Metze (hoofdredacteur) / metze@onderzoeksredactie.nl / +31 6 54 67 41 24